21 Cemaziyelevvel 1448 (٢١ جُمَادَى الأولَى ١٤٤٨ هـ) | 2 Kasım 2026, Pazartesi
«بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ» — Esselâmü Aleyküm ve Rahmetullâh
B

Bi'at ve Meşveret

fikih
Kavramın Orijinal Arapça İmlâsı:
البَيْعَة
📌 Temel Tanım & Istılah Mânâsı:

Devlet başkanına veya yetkili öndere, Allah ve Resûlü'nün emirlerine uygun meşru icraatlarında itaat ve sadakat sözleşmesi.

📖 Dinî, Fıkhî ve Ahlâkî Boyutları

Bi'at; satmak veya sözleşme yapmak kökünden gelir. Istılahta meşru devlet başkanına (Halife veya Emîr) itaat edeceğine dair söz vermek ve sadakat akdi yapmaktır. İslâm'da biat, yöneticinin mutlak iktidarı değil, Kur'an ve Sünnet ahkâmına bağlılık şartıyla gerçekleşen karşılıklı bir sosyal mukaveledir.

Tarihte Birinci ve İkinci Akabe Biatları ile Hudeybiye'deki Rıdvân Biatı dönüm noktasıdır. Kur'an Feth 10. âyette 'Sana biat edenler, gerçekte Allah'a biat etmişlerdir; Allah'ın eli onların ellerinin üzerindedir' buyurarak bu ahdin kutsiyetini bildirmiştir. Yönetici adaletten ve şeriattan saparsa itaatin şartı düşer («Hâlıka isyan olan yerde mahlûka itaat yoktur»).
📖 Kur'ân-ı Kerîm Referansları: Feth 10, 18; Mümtehine 12
🔗 İlgili Kavramlar: Şûrâ İmamet Hilafet Sadakat Rıdvân

📚 Fikih Alanından Diğer Kavramlar

[E] الأَذَان

Ezân-ı Muhammedî ve Şeâir-i İslâm

Müslümanları farz namazlara davet eden, İslâm dininin bağımsızlık ve tevhid şiarı olan mukaddes çağrı.

Maddeyi Oku →
[K] قِيَاس

Kıyas

Hakkında nass (âyet-hadis) bulunmayan fıkhî bir meseleye, aralarındaki ortak illet sebebiyle hakkında nass bulunan meselenin hükmünü verme metodu.

Maddeyi Oku →
[İ] اِسْتِحْسَان

İstihsân

Fıkıh usûlünde, daha kuvvetli bir delil veya maslahat sebebiyle açık kıyası terk edip kapalı kıyasa yahut özel bir hükme yönelme metodu.

Maddeyi Oku →
[V] وِلَايَة

Velâyet

Bir kimsenin başkası üzerinde şer'an tasarrufta bulunma, onu temsil etme ve koruma hakkı ve sorumluluğu.

Maddeyi Oku →
← Tüm İslam Ansiklopedisi Fihristine Dön