20 Cemaziyelevvel 1448 (٢٠ جُمَادَى الأولَى ١٤٤٨ هـ) | 1 Kasım 2026, Pazar
«بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ» — Esselâmü Aleyküm ve Rahmetullâh
Ehl-i Sünnet ve'l-Cemâat Ekolleri

İslam Mezhepleri Atlası

«Ümmetimin ihtilafı rahmettir.» Fıkıhta amelî birlik sağlayan dört büyük hak mezhep ile itikatta Ehl-i Sünnet akâidini sistemleştiren kelam mektepleri.

Amelî (Fıkhî) Mezhep 📜 Hicrî 2. Yüzyıl

Hanefî Mezhebi

👤 Kurucu: İmâm-ı Â'zam Ebû Hanîfe (v. 150 H.)

İslâm dünyasının en kalabalık amelî mezhebidir. Hüküm çıkarmada Kitap, Sünnet, İcma ve Kıyasın yanında İstihsan ve Örf'e geniş yer verir.

🌍 Yaygın Coğrafya: Türkiye, Balkanlar, Orta Asya, Pakistan, Hindistan, Kafkaslar
Usûl & Temel İlkeleri İncele »
Amelî (Fıkhî) Mezhep 📜 Hicrî 2. Yüzyıl Sonu

Şâfiî Mezhebi

👤 Kurucu: İmâm Muhammed b. İdrîs eş-Şâfiî (v. 204 H.)

Sünneti temel alan, nassların zahirine sıkı sıkıya bağlı ve fıkıh usulünü ilk kez metodik kurallara bağlayan mezhep.

🌍 Yaygın Coğrafya: Mısır, Doğu Anadolu, Güneydoğu Asya (Malezya, Endonezya), Yemen, Doğu Afrika
Usûl & Temel İlkeleri İncele »
İtikadî Mezhep (Ehl-i Sünnet) 📜 Hicrî 4. Yüzyıl

Mâtürîdiyye Mezhebi

👤 Kurucu: İmâm Ebû Mansûr el-Mâtürîdî es-Semerkandî (v. 333 H.)

Akıl ile nakli dengeli bir şekilde uzlaştıran, insanın irade-i cüz'iyyesini ve fiillerindeki sorumluluğunu vurgulayan Ehl-i Sünnet itikad ekolü.

🌍 Yaygın Coğrafya: Orta Asya, Türkiye, Balkanlar ve Hanefî müslümanların kahir ekseriyeti
Usûl & Temel İlkeleri İncele »
İtikadî Mezhep (Ehl-i Sünnet) 📜 Hicrî 4. Yüzyıl

Eş'ariyye Mezhebi

👤 Kurucu: İmâm Ebü'l-Hasen el-Eş'arî (v. 324 H.)

Mu'tezile'ye karşı Ehl-i Sünnet akâidini kelamî yöntemlerle savunan, nakli esas alıp aklı naklin hizmetinde kullanan itikad ekolü.

🌍 Yaygın Coğrafya: Kuzey Afrika, Mısır, Hicaz, Şam, Şâfiî ve Mâlikî ulemanın ekseriyeti
Usûl & Temel İlkeleri İncele »
Amelî (Fıkhî) 📜 Hicrî II. Yüzyıl

Mâlikî Mezhebi

👤 Kurucu: İmâm Mâlik b. Enes (H. 93 - 179 / M. 712 - 795)

Dört büyük Ehl-i Sünnet fıkıh mezhebinden biridir. Resûl-i Ekrem'in (s.a.v.) bizzat yaşadığı Medine ehlinin yaşayan ameline (Amel-i Ehl-i Medîne) ve maslahat-ı mürseleye büyük önem verir.

🌍 Yaygın Coğrafya: Kuzey Afrika (Fas, Cezayir, Tunus, Trablusgarp), Mısır, Sudan, Moritanya ve Batı Afrika
Usûl & Temel İlkeleri İncele »
Amelî (Fıkhî) 📜 Hicrî III. Yüzyıl

Hanbelî Mezhebi

👤 Kurucu: İmâm Ahmed b. Hanbel eş-Şeybânî (H. 164 - 241 / M. 780 - 855)

Dört Ehl-i Sünnet fıkıh mezhebinin dördüncüsüdür. Hadis ve sünnete sıkı sıkıya bağlılığı, re'y ve kıyasa nass bulunmadığı takdirde en son çare olarak başvurmasıyla bilinir.

🌍 Yaygın Coğrafya: Arap Yarımadası (Suudi Arabistan, Katar, Kuveyt), Körfez Ülkeleri, Şam ve Filistin
Usûl & Temel İlkeleri İncele »
Amelî (Fıkhî / Tarihî) 📜 Hicrî III. ve V. Yüzyıl

Zâhirî Mezhebi

👤 Kurucu: Dâvûd ez-Zâhirî (H. 200 - 270) & İbn Hazm el-Endelüsî (H. 384 - 456)

Nassların yalnızca zahirî (açık ve lafzî) manalarıyla amel edilmesini savunan; fıkıhta kıyas, re'y, istihsan ve illet araştırmasını kesin olarak reddeden fıkıh ekolü.

🌍 Yaygın Coğrafya: Endülüs, Irak ve Mağrib (Tarihî)
Usûl & Temel İlkeleri İncele »
İtikadî (Kelâmî) 📜 Hicrî I. ve II. Yüzyıl

Selefiyye / Ehl-i Hadîs İtikadı

👤 Kurucu: Selef-i Sâlihîn (Sahabe, Tâbiîn, Tebe-i Tâbiîn ve Hadis İmamları)

İslam'ın ilk üç neslinin (Sahabe ve Tâbiîn) itikadî metodolojisidir. Müteşâbih nassları tevil etmeksizin, teşbih (benzetme) ve ta'til (inkâr) yapmadan iman etmeyi esas alır.

🌍 Yaygın Coğrafya: Tüm İslam coğrafyası, Hicaz, Körfez ve Hadis Medreseleri
Usûl & Temel İlkeleri İncele »
Kelâmî / Tarihî Fırka 📜 Hicrî II. Yüzyıl (Basra)

Mu'tezile Mezhebi

👤 Kurucu: Vâsıl b. Atâ (H. 80 - 131) ve Amr b. Ubeyd

Hasan-ı Basrî'nin meclisinden ayrılarak akılcılığı merkeze alan, felsefe ile kelamı meczeden, Ehl-i Sünnet uleması tarafından ifrat derecesindeki akılcılığı sebebiyle tenkit edilmiş tarihi fırka.

🌍 Yaygın Coğrafya: Abbasîler dönemi Irak, İran ve Horasan (Tarihî)
Usûl & Temel İlkeleri İncele »
İtikadî ve Amelî (Fıkhî) 📜 Hicrî II. Yüzyıldan itibaren şekillenmiştir

Şîa / İsnâaşeriyye (Ca'ferîlik)

👤 Kurucu: İmâm Ca'fer es-Sâdık'a (H. 83 - 148) nispet edilen On İki İmam Fıkhı

Şîa'nın en büyük ana koludur. Hz. Ali ve onun soyundan gelen On İki İmam'ın masumiyetini (ismet) ve nassla tayin edilmiş dini ve siyasi önderler olduğunu kabul eder.

🌍 Yaygın Coğrafya: İran, Irak (Necef, Kerbelâ), Güney Lübnan, Azerbaycan ve Bahreyn
Usûl & Temel İlkeleri İncele »
İtikadî ve Amelî (Fıkhî) 📜 Hicrî II. Yüzyıl

Zeydiyye Mezhebi

👤 Kurucu: İmâm Zeyd b. Ali b. el-Hüseyn (H. 80 - 122)

Şiî fırkalar içerisinde Ehl-i Sünnet'e en yakın, mutedil ve aşırılıklardan uzak ekoldür. Hz. Ebû Bekir ve Hz. Ömer'in hilafetini meşru kabul eder («el-Mefdûl varken efdal olanın hilafeti caizdir»).

🌍 Yaygın Coğrafya: Yemen
Usûl & Temel İlkeleri İncele »
Amelî ve Kelâmî 📜 Hicrî I. Yüzyıl

İbâdiyye Mezhebi

👤 Kurucu: Câbir b. Zeyd ve Abdullah b. İbâd et-Temîmî (H. I. Asrın Sonu)

Hâricîlik fırkasından neşet etmekle beraber, onların aşırı kanatlarının tekfirci ve anarşist şiddetini reddederek ilim ve fıkıh zemininde itidalleşen tarihi mezhep.

🌍 Yaygın Coğrafya: Umman Sultanlığı, Kuzey Afrika (Cezayir - Mîzâb Vadisi, Tunus - Cerbe Adası)
Usûl & Temel İlkeleri İncele »
Tarihî Fırka / Siyasi ve İtikadî 📜 M. 657 (H. 37 - Harûrâ)

Hâricîlik (Havâric)

👤 Kurucu: Sıffîn Savaşı Sonrası Hakem Olayında Ayrılanlar (Hicrî 37)

İslam tarihinin ilk aşırı fırkası. «Hüküm ancak Allah'ındır» sloganıyla Hz. Ali'yi, Hz. Muâviye'yi ve hakemleri tekfir etmiş; büyük günah işleyen her müslümanı kafir sayarak kanını helal gören anarşik zihniyet.

🌍 Yaygın Coğrafya: Irak (Nehrevân, Kûfe, Basra) ve Arap Çölleri (Tarihî)
Usûl & Temel İlkeleri İncele »

«Mezhepler dinde ayrışma değil; nassların derinliğini anlama ve hayata tatbik etmede zenginlik ve rahmet pınarlarıdır.»