Müslümanın günlük hayatında karşılaştığı ibadet, muâmelât, aile, ticaret ve modern tıp meselelerine sahih fıkhî cevaplar.
17 Soru-Cevap
Tahâret ve Abdest Fetvaları
Gusül, abdest, teyemmüm, mestler, sargı üzeri mesh, özür hali ve günlük temizlik hükümleri.
1 Abdestin Farzları Nelerdir ve Sırası Şart mıdır?
Kur'an-ı Kerim'de (Mâide 6) belirtilen abdestin farzları dörttür: 1. Yüzü bir defa yıkamak, 2. Kolları dirseklerle beraber yıkamak, 3. Başın en az dörtte birini ıslak elle mesh etmek, 4. Ayakları topuk kemikleriyle birlikte yıkamak.
Hanefî mezhebine göre bu dört uzvun yıkanması kesin farzdır; niyet etmek ve sırayla yıkamak (tertip) sünnettir. Şâfiî ve Hanbelî mezheplerinde ise niyet ve sıraya riayet etmek de farzın birer parçasıdır.
2 Gusül (Boy Abdesti) Hangi Durumlarda Farz Olur ve Nasıl Alınır?
Gusül şu hallerde farz olur: 1. Cinsi münasebet (inzar olsun veya olmasın), 2. İhtilam veya şehvetle meninin dışarı atılması, 3. Kadınların hayız (âdet) halinin sona ermesi, 4. Kadınların nifas (lohusalık) halinin sona ermesi.
Guslün farzları Hanefî mezhebinde üçtür: 1. Ağza bolca su alıp boğaza kadar çalkalamak (mazmaza), 2. Burna genze kadar su çekip temizlemek (istinşak), 3. Bütün vücudu iğne ucu kadar kuru yer kalmayacak şekilde yıkamak. Göbek deliği, küpe delikleri ve saç diplerine suyun ulaşması şarttır.
3 Teyemmüm Hangi Şartlarda Geçerli Olur?
Teyemmüm, abdest veya gusül için yeterli su bulunamadığında (yaklaşık 1 mil / 1.8 km mesafede su olmaması) veya su bulunduğu halde hastalık, aşırı soğuk, düşman tehlikesi gibi meşru bir sebeple suyu kullanma imkanı olmadığında meşrudur.
Teyemmümün iki farzı vardır: Niyet etmek ve iki vuruş yapmaktır. Temiz toprak veya toprak cinsinden bir maddeye eller vurulup önce yüz, ikinci vuruşta ise kollar dirseklere kadar mesh edilir. Su bulunduğunda veya mazeret kalktığında teyemmüm derhal bozulur.
4 Mest Üzerine Mesh Etmenin Süresi ve Şartları Nelerdir?
Mestlerin geçerli olabilmesi için; tam bir abdest alındıktan sonra giyilmiş olması, ayakları topuklarıyla örtmesi, bağsız durabilecek kalınlıkta olması, su geçirmemesi ve üzerinde yürünebilecek dayanıklılıkta olması gerekir.
Mesh süresi: Mukîm (yerleşik) olanlar için abdestin bozulduğu andan itibaren 24 saat (1 gün-gece); Seferî (yolcu) olanlar için ise 72 saattir (3 gün-gece). Süre dolduğunda veya gusül gerektiğinde mestler çıkarılıp ayaklar yıkanmalıdır.
5 Sargı, Alçı veya Yara Bandı Üzerine Mesh Nasıl Yapılır?
Kırık, çıkık veya yara sebebiyle sarılmış bir uzvun suyla yıkanması sağlığa zarar verecekse, sargının üzerine ıslak elle bir defa mesh etmek yeterlidir. Sargının abdestli iken sarılmış olması şart değildir.
Eğer sargıyı çözmek ve altını yıkamak yaranın iyileşmesini geciktirmeyecek veya zarar vermeyecekse çözülüp yıkanır; zarar verecekse sargının çoğu üzerine mesh edilir. İyileşme gerçekleştiğinde mesh hükümsüz kalır.
6 Özür Sahibi (Selesü'l-Bevl, Sürekli Burun Kanaması vb.) Nasıl Abdest Alır?
Bir kimsenin özür sahibi sayılabilmesi için, abdesti bozan bir durumun (idrar damlaması, yel kaçırma, burun kanaması gibi) tam bir namaz vakti boyunca abdest alıp namaz kılacak kadar bile durmaksızın devam etmesi gerekir.
Özür sahibi kişi, her namaz vakti girdiğinde yeni bir abdest alır. Bu abdestle o vakit içinde dilediği kadar farz, kaza, nafile namaz kılabilir ve Kur'an okuyabilir. Vakit çıktığında abdesti kendiliğinden bozulur; yeni vakit için tekrar abdest alması gerekir.
7 Kan ve İrin Akması Abdesti Bozar mı?
Hanefî mezhebine göre vücuttan çıkan kan, irin veya sarı su, yaranın kenarından dışarıya taşacak veya akacak miktarda olursa abdesti bozar. İğne ucu kadar çıkıp yayılmayan kan damlası abdesti bozmaz.
Şâfiî mezhebine göre ise ön ve arka avret mahalleri dışından çıkan kan, irin ve kusuntu ne kadar çok olursa olsun abdesti bozmaz.
8 Uyku, Bayılma ve Uyuşturucu Hali Abdesti Bozar mı?
Makatı yere tam oturmuş vaziyette (bağdaş kurarak veya sandalyede dik oturarak) uyumak abdesti bozmaz. Ancak yan yatarak, sırt üstü uzanarak veya bir şeye dayanıp o dayanak çekildiğinde düşecek derecede gafletle uyumak abdesti bozar.
Bayılmak, delirmek, sarhoş olmak veya genel anestezi / narkoz almak gibi akli melekelerin ve iradenin tamamen devre dışı kaldığı durumlarda abdest ittifakla bozulur.
9 Dövme (Tattoo) Yaptırmak Günah mıdır, Abdest ve Gusle Engel midir?
Peygamber Efendimiz (s.a.v.) dövme yapmayı ve yaptırmayı kesin bir dille yasaklamış ve lanetlemiştir. Bu sebeple dövme yaptırmak haramdır ve büyük günahtır.
Ancak dövme deri altına iğneyle boya enjekte edilerek yapıldığı için derinin üst tabakasına suyun temas etmesine mani olmaz. Bu sebeple mevcut dövme gusle ve abdeste mâni değildir, kılınan namazlar geçerlidir. İmkân varsa sağlığa zarar vermeyecek tıbbi yöntemlerle sildirilmesi tavsiye edilir, silinemiyorsa içtenlikle tövbe edilmelidir.
10 Kalıcı Oje, Takma Tırnak ve Saç Boyası Abdeste Engel midir?
Abdest ve gusülde yıkanması gereken uzuvların derisine veya tırnaklara suyun temas etmesi farzdır. Oje, tırnak cilası ve yapışkan takma tırnaklar su geçirmeyen bir tabaka oluşturduğu için altına su geçirmez ve abdest ile guslün geçerliliğine engel olur.
Kına ve tabii saç boyaları ise cisim bırakmayıp sadece renk verdiği ve suyun deriye nüfuzuna engel olmadığı için abdeste ve gusle kesinlikle mâni değildir.
11 Necâset-i Galîza (Ağır Pislik) ve Hafîfe Hangi Sınırda Namaza Engeldir?
Necâset-i Galîza (idrar, dışkı, kan, şarap, domuz eti): Katı maddelerde 1 dirhem (yaklaşık 2.8 - 3 gram), sıvılarda ise el ayası kadar (avucun içi genişliğinde) alan namaza engeldir. Bundan azı ile kılınan namaz kerâhetle caiz olsa da temizlenmesi sünnettir.
Necâset-i Hafîfe (eti yenen hayvanların idrar ve tersleri, yırtıcı kuşların pisliği): Bulaştığı elbise veya uzvun dörtte birinden az ise namaza engel olmaz, dörtte bir ve fazlası ise namazın sıhhatine engeldir.
12 Abdestte Gaz Çıkarma Şüphesi ve Vesvese ile Nasıl Başa Çıkılır?
Fıkıh kaidesidir: 'Şek ile yakîn zâil olmaz' (Şüphe ile kesin bilgi bozulmaz). Ses veya koku hissetmedikçe sadece kuruntu ve şüphe ile abdest bozulmaz. Vesveseye itibar edilmemelidir.
13 Mestler veya sargı üzerine meshin müddeti ve şartları nelerdir?
Mestlerin üzerine mesh edilebilmesi için abdestli olarak giyilmiş olmaları, ayakları topuklarıyla birlikte örtmeleri, dayanıklı olmaları ve içine su geçirmemeleri şarttır. Meshin süresi mukîm (yolcu olmayan) için 24 saat (bir gün bir gece), seferî (yolcu) için ise 72 saattir (üç gün üç gece). Bu süre, mest giyildikten sonra abdestin ilk bozulduğu andan itibaren başlar. Sargı ve alçıda ise süre sınırı olmayıp yara iyileşene kadar sargı üzerine bir kere mesh etmek kâfidir.
14 Organ nakli ve kan bağışı yapmanın İslâm fıkhındaki hükmü nedir?
Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu ve İslâm Fıkıh Akademisi'nin kararlarına göre; zaruret halinin bulunması, naklin ehil tabiplerce tıbbi zorunluluk görülmesi, organın hiçbir maddi ücret veya menfaat karşılığı olmaksızın sırf hayat kurtarmak niyetiyle bağışlanması, vericinin hayatta ise kendi sağlığına hayati zarar vermemesi, vefat etmişse vasiyetinin veya mirasçılarının rızasının bulunması şartıyla organ nakli ve kan bağışı caiz, hatta büyük bir sadaka ve sevaptır (Mâide 5/32: "Kim bir canı kurtarırsa bütün insanları kurtarmış gibi olur").
15 Diş dolgusu, kaplama ve implant gusle (boy abdestine) engel midir?
Hayır, kesinlikle engel değildir. Tedavi amaçlı yapılan dolgu, kaplama ve implantlar artık ağzın ve çenenin bir parçası hükmündedir. Yıkanması farz olan kısım dolgu ve kaplamanın dış yüzeyidir; altına su geçmemesi guslün geçerliliğine zarar vermez.
16 Göz ameliyatı olan veya uzvunda yara bulunan kimse nasıl abdest alır?
Yaralı uzva su değdirilmesi sağlığa zarar veriyorsa, sargı varsa sargının üzerine bir defa mesh edilir. Sargı açılması zararlıysa ve mesh de zarar veriyorsa o uzuv yıkanmadan terk edilir, diğer azalar yıkanır. Eğer bedenin yarıdan fazlası yıkanamayacak durumdaysa teyemmüm edilir.
17 Cünüp iken camiye girilebilir mi, ezan okunabilir veya dua edilebilir mi?
Gusül abdesti olmayan bir kimsenin zaruret olmaksızın cami veya mescidin içine girmesi, orada beklemesi caiz değildir. Cünüp kimse ezan okuyamaz, Kur'an-ı Kerim âyetlerini tilavet maksadıyla okuyamaz. Ancak Kelime-i Şehadet, istiğfar, salavat ve dua niyetiyle dua âyetlerini okumasında ve zikir çekmesinde bir beis yoktur; bununla birlikte ilk fırsatta derhal boy abdesti alması farzdır.
🔍 Bu bölümde aradığınız kelimeye ait soru bulunamadı.
Sosyal Medya Kartı Oluşturucu 1000x1000 PNG