Kur'ân-ı Kerîm'in pek çok âyetinde yer alan "Yeryüzünde gezip dolaşınız da inkâr edenlerin sonunun nasıl olduğuna bakınız" ilâhî fermanı, Müslümanlar için coğrafyayı sadece bir yön bulma aracı olmaktan çıkarıp derin bir tefekkür ve ibret (seyr ü sülûk) sahasına dönüştürmüştür. Hac yolculukları ve kıble tayini zarureti ise astronomik coğrafyayı zirveye taşımıştır.
1. Şerîf el-İdrîsî ve Orta Çağ'ın En Kusursuz Dünya Atlası
Sicilya sarayında 1154 yılında Şerîf el-İdrîsî tarafından tamamlanan Nüzhetü'l-Müştâk, 70 parçalık detaylı bölge haritaları ve saf gümüşten imal edilen dünya küresi ile devrinin en gelişmiş kartografik şaheseridir. İdrîsî, Nil'in kaynağının Ekvator'un güneyindeki göller olduğunu Avrupalı kâşiflerden asırlar önce doğru haritalandırmıştır.
2. İbn Battûta: 30 Yıl, 120 Bin Kilometre ve Tek Bir İslâm Medeniyeti
Tanca'dan yola çıkıp Fas, Mısır, Hicaz, Anadolu, Altın Orda, Hindistan, Maldivler ve Çin'e kadar uzanan 30 yıllık seyahatiyle İbn Battûta; Marco Polo'nun katettiği mesafenin üç katını aşmıştır. Onun Rıhle'si, 14. yüzyılda Cebelitarık'tan Cava Denizi'ne kadar aynı fıkıh, aynı ezan ve aynı selâm ile seyahat edilebilen muazzam bir medeniyet havzasının canlı vesikasıdır.
3. Pîrî Reis ve 1513 Haritasının Esrarı
Osmanlı Kaptân-ı Deryâsı Pîrî Reis'in ceylan derisi üzerine çizdiği 1513 tarihli dünya haritası; Güney Amerika kıyılarını, Antarktika dağlarının buzsuz kıyı hatlarını ve rüzgâr güllerini modern uydu koordinatlarına şaşırtıcı bir yakınlıkla ortaya koymuştur. Onun Kitâb-ı Bahriyye'si ise Akdeniz'in ilk eksiksiz seyir kılavuzudur.
Sonuç: Dünyayı Ev Bark Kılmak
İslâm coğrafyacıları, yeryüzünü sömürmek ve kaynaklarını yağmalamak için değil; Âlemlerin Rabbi'nin emaneti olan arzı tanımak, tanışmak (te'âruf) ve hakikati yaymak için keşfetmişlerdir.
Sosyal Medya Kartı Oluşturucu 1000x1000 PNG