İslâm İktisadında Mudâraba ve Müşâreke Ortaklıkları: Kâr-Zarar Paylaşımının Reel Ekonomiye Etkisi

1. Borç Temelli Finans ile Ortaklık Temelli Finans Farkı

Modern kapitalist sistem borç veren kimseye (faiz vasıtasıyla) kesin ve sabit bir getiri vadederken, ticari riski bütünüyle girişimcinin sırtına yükler. İslâm iktisat nizamı ise paranın paradan doğmasını reddeder; finansmanın temelini kâr ve zararın paylaşımı (risk-sharing) esasına bağlar.

2. Mudâraba: Emek ve Sermaye İttifakı

Mudâraba ortaklığında bir taraf sermayeyi (rabbü'l-mâl), diğer taraf ise ticari emeğini ve uzmanlığını (mudârib) ortaya koyar. Kâr önceden anlaşılan nispetlerde (örneğin %50-%50) bölüşülür. Zarar halinde ise kastı ve kusuru bulunmadıkça sermayedar parasını, çalışan ise emeğini kaybetmiş olur; zarar sermayeden karşılanır.

"Resûlullah Efendimiz (s.a.v.) nübüvvetten önce Hz. Hatice Validemiz ile mudâraba ortaklığı esasıyla Şam ticaretini idare etmiştir. İslâm hukuku bu bereketli ortaklığı teşvik etmiştir." — Fıkıh Kaynakları

3. Müşâreke ve Reel Sektörün Canlanması

Müşâreke ortaklığında her iki taraf da sermaye koyar. Bu model spekülatif köpüklerin ve balonların oluşmasını engeller; zira finansman sadece somut mal ve hizmet üretimine tahsis edilir. Kâr-zarar paylaşımı enflasyonu düşürür ve servetin tabana yayılmasını temin eder.