21 Cemaziyelevvel 1448 (٢١ جُمَادَى الأولَى ١٤٤٨ هـ) | 2 Kasım 2026, Pazartesi
«بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ» — Esselâmü Aleyküm ve Rahmetullâh

Osmanlı'da Reisülküttâb ve Hariciye Bürokrasisi: Dîvân-ı Hümâyun'dan Diplomasiye

Osmanlı'da Reisülküttâb ve Hariciye Bürokrasisi: Dîvân-ı Hümâyun'dan Diplomasiye
İlmî Hülasa & Öz: Sadrazamın yazı işleri müdürlüğünden Osmanlı Dışişleri Bakanlığı'na (Hariciye Nezâreti) evrilen Reisülküttâblık makamı: Âmedî Odası, Nişancı ve kâtipler hiyerarşisi.

1. Giriş: Kalemiye Sınıfının Lideri

Osmanlı devlet yapısında bürokrasiyi idare eden Kalemiye sınıfının en mühim rüknü Reisülküttâb idi. Başlangıçta Dîvân-ı Hümâyun kâtiplerinin şefi iken zamanla devletin dış ilişkilerini yürüten en kritik makama dönüşmüştür.

2. Modern Dışişleri Bakanlığının Doğuşu

18. yüzyıldan itibaren savaş meydanlarının yerini diplomasi masaları aldıkça (Karlofça ve Pasarofça antlaşmaları), Reisülküttâblar sadrazamdan sonra devletin en nüfuzlu bürokratı haline gelmiş ve II. Mahmud devrinde Hariciye Nezâreti'ne (Dışişleri Bakanlığı) dönüştürülmüştür.

🎓 Akademik Atıf Formatı (İSNAD / APA)

Prof. Dr. Mehmet İpşirli. "Osmanlı'da Reisülküttâb ve Hariciye Bürokrasisi: Dîvân-ı Hümâyun'dan Diplomasiye". İslam Portalı İlmî Külliyatı & Araştırmalar (2026). Erişim: /blog/osmanlida-reisulkuttab-ve-hariciye-burokrasisi
Benzer İncelemeler

İlginizi Çekebilecek Diğer İlmî Araştırmalar

Tüm Külliyata Göz At →