21 Cemaziyelevvel 1448 (٢١ جُمَادَى الأولَى ١٤٤٨ هـ) | 2 Kasım 2026, Pazartesi
«بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ» — Esselâmü Aleyküm ve Rahmetullâh

Uluğ Bey Rasathanesi ve Meridyen Duvarı Sekstantı (Süds-i Fahrî)

Uluğ Bey Rasathanesi ve Meridyen Duvarı Sekstantı (Süds-i Fahrî)
İlmî Hülasa & Öz: Semerkant tepesinde kayalara oyulmuş 40 metre yarıçapındaki dev meridyen yayı sekstantı; Uluğ Bey'in bir güneş yılını bugünkü atomik ölçümlerden sadece 58 saniye farkla hesaplaması.

1. Çıplak Gözle Astronominin Zirvesi

1420 yılında Semerkant'ta inşa edilen üç katlı silindirik Uluğ Bey Rasathanesi, teleskop öncesi çağın en gelişmiş astronomi enstitüsüydü. Rasathanenin merkezinde kayalara oyulmuş devasa bir Süds-i Fahrî (60 derecelik meridyen yayı sekstantı) bulunmaktaydı.

2. Bir Güneş Yılının Kusursuz Ölçümü

40 metrelik devasa yarıçap sayesinde yıldızların ve güneşin meridyenden geçiş anları dakikaların onda biri hassasiyetinde ölçülebiliyordu. Uluğ Bey, bir güneş yılını 365 gün, 5 saat, 49 dakika ve 15 saniye olarak hesaplamıştır. Modern atom saatleriyle ölçülen değerden fark sadece 58 saniyedir!

3. Zîc-i Sultânî'nin Küresel Tesiri

Uluğ Bey'in 1018 yıldızın kesin koordinatlarını verdiği Zîc-i Uluğ Bey, Oxford Üniversitesi'nde Thomas Hyde tarafından 1665'te Latince'ye çevrilmiş ve Greenwich Gözlemevi'nde John Flamsteed tarafından kaynak olarak kullanılmıştır.

🎓 Akademik Atıf Formatı (İSNAD / APA)

Prof. Dr. İhsan Fazlıoğlu. "Uluğ Bey Rasathanesi ve Meridyen Duvarı Sekstantı (Süds-i Fahrî)". İslam Portalı İlmî Külliyatı & Araştırmalar (2026). Erişim: /blog/ulug-bey-rasathanesi-ve-meridyen-sekstanti-suds-i-fahri
Benzer İncelemeler

İlginizi Çekebilecek Diğer İlmî Araştırmalar

Tüm Külliyata Göz At →