Temel İslâmî Kavramlar & Istılahlar Sözlüğü

İslam Ansiklopedisi

Akaid, fıkıh, ahlak, tasavvuf, Kur'an ilimleri ve İslâm medeniyetinin kurucu kavramları, terimleri ve A-Z alfabetik fihristi.

📖 184 Ansiklopedik Madde 🔤 22 Harf İndeksi (A-Z) 🏛️ 5 Temel İlim Alanı

Tüm Alanlar 184 Akaid & İman 30 Fıkıh & İbadet 41 Ahlak & Tasavvuf 30 Kur'an & Sünnet 11 Siyer & Medeniyet 42

Hepsi A 8 B 8 C 6 D 4 E 5 F 8 G 4 H 12 İ 22 K 14 L 2 M 22 N 5 O 2 P 1 R 6 S 20 T 18 U 4 V 5 Y 1 Z 7

Takvâ

« تَقْوَى »

ahlak

Nefsi ilâhî azaba sebep olacak günahlardan, şüpheli şeylerden titizlikle korumak; Allah'ın rızasını kaybetme korkusuyla emirlere sarılmak.

Takvâ, sözlükte "korunmak, sakınmak, himaye altına girmek" manalarına gelir. Kur'ân ıstılahında ise kulun, Allah'ın gazabından ve azabından O'nun rahmetine ve emirlerine sığınarak kendini muhafaza etmesidir.

Hz. Ömer (r.a.), Übey b. Kâ'b'a takvayı sorduğunda Übey: "Ey Ömer, hiç dikenli bir arazide yürüdün mü?" dedi. Hz. Ömer: "Evet yürüdüm" cevabını verdi. Übey: "Peki ne yaptın?" diye sorunca, Hz. Ömer: "Eteklerimi topladım ve diken batmasın diye son derece dikkatle yürüdüm" dedi. Bunun üzerine Übey: "İşte takva tam olarak budur!" buyurmuştur.

📖 Kur'an: Hucurât 49/13, Bakara 2/197, Âl-i İmrân 3/102 • İlgili: müttaki, ihlas, havf, reca, züht, ihsan

Maddenin Tamamını İncele →

Tevbe ve İstiğfar (et-Tevbe)

« التَّوْبَة وَالاسْتِغْفَار »

ahlak

İşlenen günah veya hatadan dolayı derin pişmanlık duyarak vazgeçmek ve bağışlanma dileğiyle Allah'a yönelmek.

Tevbe; dönmek ve rücu etmek demektir. Kulun isyan yolunu terk edip itaate, günah bataklığından ilahî rahmet kucağına dönmesidir. Zümer 53. âyette Yüce Mevlâ ümit kapısını sonuna kadar açar: 'De ki: Ey nefislerine karşı haddi aşmış kullarım! Allah'ın rahmetinden ümidinizi kesmeyin. Şüphesiz Allah bütün günahları bağışlar.'

Samimi bir tövbenin (Tevbe-i Nasûh) üç şartı vardır: 1. Günahı derhal terk etmek, 2. İşlediğine yürekten pişman olmak, 3. Bir daha dönmemeye kesin azmetmek. Eğer kul hakkı varsa helalleşmek şarttır. Efendimiz 'Günahtan tam dönen kimse, hiç günah işlememiş gibidir' buyurmuştur.

📖 Kur'an: Tahrîm 8; Nûr 31; Zümer 53 • İlgili: İstiğfar, Nedamet, Tevbe-i Nasûh, Mağfiret, Af

Maddenin Tamamını İncele →

Tevekkül ve Esbâba Tevessül

« التَّوَكُّل »

ahlak

Bir hedefe ulaşmak için gerekli tüm maddi ve manevi tedbirleri aldıktan sonra neticeyi Allah Teâlâ'ya havale etmek.

Tevekkül; vekil tutmak, güvenmek ve dayanmak demektir. İslâm'da tevekkül tembellik veya tedbirsizlik değil; aklın, bilimin ve sebeplerin gerektirdiği her türlü çalışmayı yaptıktan sonra kalben Allah'a güvenmektir. Devemi bağlayıp mı tevekkül edeyim diyen bedeviye Efendimiz 'Önce deveni bağla, sonra tevekkül et!' buyurmuştur.

Talâk 3. âyette 'Kim Allah'a tevekkül ederse, O kendisine yeter' müjdesi verilir. Hakiki tevekkül sahibi insan başarıda gurura kapılmaz, musibette ise ümitsizliğe düşmez; 'Hasbünallâhu ve ni'me'l-vekîl' (Allah bize yeter, O ne güzel vekildir) diyerek huzur bulur.

📖 Kur'an: Âl-i İmrân 159; Talâk 3; Enfâl 2 • İlgili: Vekil, Tedbir, Rıza, Teslimiyet, İtimat

Maddenin Tamamını İncele →